Trong một tiết học của các sinh
viên trường mỹ thuật, vị giáo
sư đưa cả lớp xem bức tranh
mô tả thân phận con người của
Goya, họa sĩ nổi tiếng người Tây
Ban Nha. Bức tranh mang
tên Đánh nhau bằng gậy.
Trong bức tranh, Goya vẽ hai
người nông dân đang xô xát
nhau. Mỗi người cầm trên tay
một chiếc dùi cui sần sùi. Một
người đang giơ dùi cui để bảo
vệ mặt mình. Nền trời trong
xanh không để lộ một nét gì sắp
xảy đến. Người ta không đoán
được trời sắp dông bão hay
sáng rực nữa.
Cả lớp nhốn nháo. Ai nấy đều
lao nhao muốn phát biểu trước
tiên. Có sinh viên nói đây là bưa
tranh diễn tả định luật bảo tồn
của con người: "Đấu tranh bảo
tồn sinh mạng". Sinh viên khác:
bức tranh diễn tả mục đích của
con người là muốn hạnh phúc vì
hạnh phúc là đấu tranh. Sinh
viên khác nữa lãi phân tích: bức
tranh muốn diễn tả chân lý con
người là động vật có lý trí, vì chỉ
có thú vật mới cắn nhau mà ở
đây thú vật có lý trí nên đánh
nhau bằng gậy.
Vị giáo sư ra hiệu cho cả lớp
im lặng rồi bảo các sinh viên hãy
quan sát thật kỹ một lần nữa. Cả
lớp im ắng. Mãi một lúc sau ông
mới chậm rãi nói: "Thoạt nhìn ai
cũng nghĩ đây chỉ là bức tranh
tầm thường như những bức
tranh khác. Thế nhưng có một
chi tiết nói lên tất cả ý nghĩa
của bức tranh: hai người nông
dân đang hằm hằm sát khí để
loại trừ nhau lại đang mắc cạn
trong cồn cát. Từng cơn gió thổi
đến, cát bụi đang kéo tới phủ
lấp hai người không ai hay biết.
Vị giáo sư ngừng lại hồi lâu
rồi nói tiếp:" Goya muốn cho
chúng ta thấy rằng cả hai người
nông dân này sắp chết. Họ sẽ
không chết vì những cú dùi cui
giáng vào nhau mà do cát bụi
đang từ từ chôn vùi họ. Thế
nhưng thay vì giúp nhau để
thoát khỏi cái chết, họ lại cư xử
chẳng khác nào loài thú dữ: họ
cắn xé nhau. Bức tranh trên đây
của danh họa Goya nói lên phần
nào tình cảnh mà nhân loại
chúng ta trải qua. Thay vì giúp
nhau để ra khỏi bao nhiêu tai
họa, đói khổ, động đất, khủng
bố, chiến tranh... thì con người
lại giành giật chém giết lẫn
nhau.
Bức tranh ấy có lẽ không chỉ
diễn ra ở một nơi nào đó ngoài
cuộc sống của các bạn, mà
không chừng đang diễn ra hằng
ngày trong các mối tương quan
của ta với người xung quanh.
Cơn cám dỗ muốn thanh toán và
loại trừ người khác có lẽ vẫb còn
đang gặm nhấm nơi từng con
người.
Một trong những cách tốt đẹp
nhất để tiêu diệt một kẻ thù
chính là biến kẻ thù ấy trở
thành một người bạn. Ngay
chính trong cơn quẫn bách và
đe dọa tứ phía, ta hãy liên đới
để bảo vệ nhau, bảo vệ sự sống,
bảo vệ hành tinh này.